Zrodlo - informacje o książce

Filozofia człowieka. Zarys problematyki. Antologia tekstów

Roman Darowski

spis treści:

Przedmowa do I wydania (1995)
Przedmowa do III wydania (2002)
Wstęp do IV wydania (2008)

Literatura podstawowa

ZAGADNIENIA WPROWADZAJĄCE
1. Swoistość filozofii człowieka
2. Definicja filozofii człowieka
3. Pytania egzystencjalne
4. Filozofia człowieka a antropologia filozoficzna i inne nauki o człowieku
5. Metoda filozofii człowieka
6. Problematyka filozofii człowieka
7. "Być i mieć"

DZIEJE FILOZOFII CZŁOWIEKA
Wstęp
Starożytność
Średniowiecze
Czasy nowożytne
Filozofia człowieka w głównych kierunkach filozofii współczesnej
Wstęp
Neopozytywizm
Filozofia analityczna
Fenomenologia
Egzystencjalizm
Filozofia dialogu
Marksizm
Filozofia chrześcijańska
Uwagi końcowe

GŁÓWNE PROBLEMY FILOZOFII CZŁOWIEKA
1. Człowiek a świat zwierząt
Mimo że człowiek wykazuje duże zewnętrzne podobieństwo do niektórych zwierząt, to jednak jest w świecie istotą wyjątkową, której podstawową cechą jest otwarcie poznawcze i wolitywne na wszelki byt
2. Cielesność człowieka
Pierwiastek materialny stanowi istotny współczynnik człowieczeństwa i przejawia się w różnych jego fizycznych właściwościach. Pierwiastek duchowy zaś organizuje pierwiastek materialny człowieka
3. Pierwiastek duchowy człowieka
Analiza czynności rozumu i woli świadczy o substancjalnej niematerialności duszy ludzkiej. Niematerialność ta jednak nie jest doskonała, gdyż niektóre przejawy dynamizmu duszy są zewnętrznie zależne od materii
4. Śmierć i nieśmiertelność
Człowiek jako całość podlega wprawdzie śmierci, ale jego istotny element: dusza - dzięki swej duchowości - istnieje dalej, gdyż jest nieśmiertelna
5. Struktura umysłu ludzkiego i proces poznania umysłowego
Poznanie ludzkie polega na intencjonalnym przyjęciu przedmiotu przez umysł w procesie, w którym można wyróżnić fazę czynną i bierną
6. Wolność ludzka
Analiza poznania ludzkiego i czynności woli wykazuje, że człowiek przy podejmowaniu decyzji i w postępowaniu jest wolny. Jest to wolność podejmowania lub zaniechania działań, a w przypadku ich podjęcia - wolność określania ich treści
7. Stosunek pierwiastka duchowego do materialnego
Związek pierwiastka duchowego i materialnego w człowieku najtrafniej wyjaśnia teoria jedności substancjalnej. Według tej teorii dusza stanowi formę substancjalną ciała ludzkiego
8. Osoba ludzka oraz jej prawa i obowiązki
Pierwiastek duchowy i materialny tworzą jedną substancję, jedną naturę i jedną osobę ludzką, która jest ostatecznym podmiotem wszystkich działań. Stanowi też podstawę godności człowieka oraz przysługujących mu praw i ciążących na nim obowiązków
9. Pochodzenie człowieka
Człowiek jako byt kompletny nie mógł powstać wskutek samych dynamizmów mineralnych, roślinnych lub zwierzęcych. Możliwość powstania drogą ewolucji "samego ciała ludzkiego", tzn. bez sfery intelektualnej i związanej z nią wolności, jest sprawą sporną
10. Człowiek a świat wartości
Człowiek urzeczywistnia sens własnego bytowania przez harmonijny rozwój wszystkich swych możliwości, co dokonuje się przez realizację różnorodnych wartości
11. Człowiek twórcą kultury
Człowiek jest twórcą kultury i równocześnie jej odbiorcą. Działalność kulturowa, właściwa tylko człowiekowi, stanowi podstawową dziedzinę aktywności ludzkiej w świecie
12. Człowiek istotą historyczną
Człowiek jest istotą historyczną. Istnieje i działa w dziejach, od których zależy i które równocześnie współtworzy
13. Człowiek istotą dialogiczną
Człowiek jako osoba jest istotą zwróconą ku drugiemu człowiekowi, ku innym ludziom, jest istotą dialogiczną. W dialogu z innymi ludźmi może siebie pełniej odkrywać, rozumieć i urzeczywistniać
14. Człowiek istotą społeczną
Człowiek jest istotą społeczną, dlatego swoje człowieczeństwo może w pełni urzeczywistniać tylko wspólnie z innymi ludźmi. Przejawia się to w tym, że jest otwarty na innych ludzi, potrzebuje ich i wraz z nimi tworzy różne formy społeczności
15. Człowiek istotą religijną
Człowiek jako byt świadomy i wolny, wobec faktu własnej niewystarczalności, a równocześnie świadom własnej transcendencji, poszukuje Bytu Absolutnego (Boga) i może wejść z nim w dialog, który bywa nazywany religią
16. Człowiek - Absolut?

ANTOLOGIA TEKSTÓW NA TEMAT CZŁOWIEKA
Szczegółowy spis treści - zob. na początku Antologii
Table of contents / Theses
Table des matieres / Theses
Indeks osób i ważniejszych pojęć
Index of Names and Subjects
Index des noms de personnes et sujets traités



Powrót